Món ăn từ xơ mít chín

Hồi ấy, phía sau nhà tôi có 2 cây mít. Đến mùa mít chín, má cắt xuống, đặt lên nong, bổ ra. Sau khi ăn thỏa thuê, cả nhà xúm vào chế biến chỗ mít còn lại.

Đầu tiên là tách múi, lấy hạt phơi khô để luộc, nướng Múi mít và phần lớn xơ mít, má phơi vài nắng cho khô, cất vào chum. Những múi mít deo dẻo, ngọt lừ, thơm ngát ngày ấy là món ăn vặt rất được ưa thích.

Một phần xơ mít tươi, má đem muối chua. Xơ mít xé nhỏ, cho vào nước muối, lấy vỉ tre đè trên bề mặt và lấy đá dằn lại, để khoảng 4 5 ngày là chua. Xơ mít chua ăn sống hay nấu canh với cá tươi, tép đồng là món thường trực ở nhà tôi hồi đó. Những buổi trưa, món canh chua xơ mít của má làm trôi đi cái nóng hừng hực của mùa hè.

Một phần xơ mít tươi khác, má làm nhút. Xơ mít phơi qua 1 nắng cho ráo rồi bóp với muối, nén chặt trong vại vài ngày là ăn được. Muốn nhút ngon, phải pha muối và xơ theo tỷ lệ vừa phải. Nhiều muối nhút sẽ mặn, ít muối nhút sẽ lên men, chóng hỏng. Nhút mít ăn với mắm ớt tỏi rất ngon.

Má còn gói xơ mít thật chặt trong lá chuối, thế là chúng tôi được ăn giò xơ mít. Má cắt giò ra từng khoanh, phát cho mỗi đứa một khoanh nhấm nháp. Hồi đó nhà nghèo, chúng tôi chưa bao giờ được ăn giò lụa, nhưng giò xơ mít cũng ngon lắm rồi.

Một món ăn khác là xơ mít xào tóp mỡ. Sau khi thắng mỡ, má để dành phần tóp mỡ trong một cái hũ thủy tinh. Đến bữa, má lấy ít xơ mít khô ngâm trong nước nóng cho mềm rồi rửa sạch, vắt ráo nước. Cho chảo lên bếp, má phi hành thật thơm rồi cho xơ mít vào xào, đảo đều chừng mươi phút, thêm chút mắm, tiêu, ngò gai rồi mới cho tóp mỡ vào trước khi nhấc xuống. Mùi thơm của món ăn lan tỏa khắp không gian. Vị ngọt của xơ mít hòa cùng vị béo giòn của tóp mỡ, quyện với vị nồng cay của tiêu, cùng mùi thơm phức của mít, hành phi, ngò tàu là món ăn không biết chán của chúng tôi hồi đó.

Ngon nhất, đáng nhớ nhất là món xơ mít kho cá. Cá nào kho với xơ mít cũng đều rất ngon, nhưng nhà nghèo nên má chỉ mua những loài cá tạp hoặc cá đồng nhỏ. Má ngâm xơ mít khô vào nước nóng khoảng 10 15 phút cho nở đều rồi rửa sạch, để ráo nước. Hồi ấy má thường kho cá trong trả, loại nồi đất miệng rộng. Dưới đáy trả, má trải một lớp xơ mít rồi xếp cá đã ướp với gia vị, thêm ớt và hành tím vào rồi phủ xơ mít lên trên, cho thêm ít nước màu dừa cùng ít nước nóng xâm xấp. Kho cá với lửa riu riu đến khi nước cạn. Mở nắp trả, một mùi thơm nồng nàn lan tỏa. Gắp một miếng cá mềm rục, ngấm vị ngọt dịu của xơ mít hay nhai miếng xơ mít thấm đẫm vị đạm của cá đều ngon tuyệt. Má ngồi bên nồi cơm, liên tục xới hết chén này đến chén khác cho các con, miệng tủm tỉm cười, mắt rạng ngời hạnh phúc.

Hôm rồi, sau khi ăn mít, tôi kho chỗ xơ với cá nục như ngày xưa má vẫn làm. Các con tôi lần lượt từng đứa gắp một miếng ăn thử rồi đồng loạt lắc đầu: Món ăn gì kỳ cục, nửa mặn nửa ngọt.

Tôi chợt nhớ nụ cười rạng rỡ của má ngày xưa, khi nhìn mấy đứa con tranh nhau chỗ xơ mít kho còn lại trên đĩa.

Bỗng nhớ má da diết

Giản dị thịt ba chỉ kho xơ mít

Món kho đậm đà với phần thịt ba chỉ thấm và thỉnh thoảng ăn lẫn xơ mít thơm thơm, lạ lạ, mời bạn vào bếp trổ tài đãi cả nhà món ăn dân dã của người miền Trung.

Nguyên liệu:

- 300g thịt ba chỉ

- Xơ mít, bạn có thể tăng giảm lượng xơ mít theo sở thích của bạn

- Muối, đường, hành khô, hạt tiêu, nước mắm, tỏi, màu dầu điều, ớt quả

- 1 thìa nhỏ nước hàng kho thịt (hay còn gọi là nước đường kho thịt).

Cách làm:

- Xơ mít bỏ phần vỏ cứng, tách sợi.

- Thịt ba chỉ rửa sạch, cắt lát nhỏ vừa ăn, ướp vào bát thịt nửa thìa nhỏ muối, hai thìa nhỏ nước mắm, hai thìa nhỏ đường, một ít hạt tiêu, ướp từ 2 đến 3 tiếng để thịt được thấm.

- Đun nóng một ít màu dầu điều, phi hành, tỏi thơm, cho thịt ba chỉ vào đảo cho săn lại, đảo khoảng 5 - 8 phút.

- Cho xơ mít vào đun cùng, đảo đều tay, rưới vào một ít nước mắm.

- Cho tiếp ớt quả, nước hàng vào nồi thịt, đậy kín nắp nồi, bạn không cần châm thêm nước vì khi bạn đun thì phần đường khi ướp thịt sẽ ra nước và đun lửa nhỏ để thịt thấm gia vị.

- Đun khoảng 10 đến 15 phút, bạn tiếp tục mở nắp nồi ra và đun đến khi phần nước kho thịt cạn bớt nước.

- Trong quá trình đun bạn nêm nếm lại tùy theo khẩu vị của bạn đến khi ăn thử phần thịt vừa ý thì tắt bếp, thêm hành lá thái nhỏ vào, múc thịt ra đĩa dùng làm món mặn ăn với cơm.