Anh chỉ thấy lời nói của Trần Quốc Tuấn có tác động như thế nào tôi người dân

tham khảo

Năm 1257, quân Nguyên xâm lược nước ta lần thứ nhất và đã bị thất bại đau đớn. Vì vậy, chúng quyết tâm phục thù trở lại xâm lược lần thứ hai. Đoán biết trước được dã tâm đen tối của giặc Nguyên, tháng 9/1284 Trần Quốc Tuấn đã viết bài: Hịch tướng sĩ để khích lệ lòng yêu nước, quyết chiến đấu của các tướng sĩ. Tác phẩm của Trần Quốc Tuấn không những là một áng thiên cổ hùng văn mà còn bộc lộ sâu sắc tình yêu nước, và tinh thần trách nhiệm của ông trước họa ngoại xâm.

 
Trong bài hịch tướng sĩ, Trần Quốc Tuấn nhiều lần trực tiếp bày tỏ những suy nghĩ và cảm xúc cá nhân trước tình hình đất nước hiện tại và thái độ của các tướng sĩ. Ông đã tái hiện lại những sự việc đau đớn của hiện thực đương thời mà bất cứ một người dân yêu nước nào cũng phải xót xa cho quốc thể:

 
“Ta cùng các ngươi sinh ra phải thời loạn lạc, lớn gặp buổi gian nan. Ngó thấy sứ giặc đi lại nghênh ngang ngoài đường, uốn lưỡi cú diều mà xỉ mắng triều đình, đem thân dê chó mà bắt nạt tể phụ …”

Trần Quốc Tuấn đã trút tất cả lòng căm thù , oán hận, kinh bỉ vào lời văn miêu tả quân thù. Hình ảnh và tội ác của giặc chỉ được nhắc đến qua vài câu văn nhưng có sức ám ảnh ghê gớm. Ông đã thú vật hóa những chân dung của chúng  với bản chất xấu xa, độc ác.

Tác giả liên tiếp sử dụng một loạt hình ảnh cụ thể, có ý nghĩa biểu cảm mạnh mẽ. Quân giặc khác nào loài cú diều dơ bẩn quanh quẩn trong bóng tối, loài dê chó tầm thường, hèn hạ, đáng coi khinh. Chúng giống như loài hổ đói hung dữ, tàn bạo, đầy đe dọa .

Chúng ta có thể cảm nhận được nỗi đau đớn xót xa, thấm thía tận tâm can của Trần Quốc Tuấn. Đó là lúc ông khi phải chứng kiến đất nước lâm nguy, quốc thể bị chà đạp, quân vương bị xúc phạm, nhân dân phải lầm than. Lòng căm thù giặc như trào tuôn trên giấy theo những câu văn dồn dập. Nó không chỉ là những tình cảm sục sôi giận dữ ở trong lòng mà đang muốn biến thành những hành động phản kháng cụ thể.

Tấm lòng yêu nước nồng nàn
Tấm lòng yêu nước nồng nàn của Trần Quốc Tuấn được thể hiện rõ nhất ở trong câu “ta thường tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối, ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa, chỉ căm tức chưa xả thịt, lột da, nuốt gan, uống máu quân thù. Dẫu cho trăm thân này phơi ngoài nội cỏ, nghìn xác này gói trong da ngựa, ta cũng vui lòng”.

  

Đây là lời tâm sự trực tiếp bày tỏ nỗi lòng, trực tiếp bày tỏ nỗi lòng rất chân thành và tha thiết của người chủ tướng. Mỗi câu chữ vang lên như một lời thề nguyện thiêng liêng, sống chết vì đất nước, thể hiện một quyết tâm sắt đá, một khí phách anh hùng dũng liệt. Hình tượng của người dũng tướng hiện lên thật rõ ràng, gần gũi nêu cao tinh thần chiến đấu chống ngoại xâm, bảo vệ tổ quốc.

Tinh thần trách nhiệm được nêu cao
Mặt khác, bài Hịch tướng sĩ còn nêu cao tinh thần trách nhiệm của vị chủ soái trước cảnh Tổ quốc đang lâm nguy bằng những lời phê phán nghiêm khắc thái độ bàng quan, chỉ biết hưởng lạc của các tướng sĩ vô trách nhiệm.

Trần Quốc Tuấn cũng chỉ rõ nếu lự chọn con đường cứu nước thì không chỉ là lời hứa hẹn suông mà cần phải có những hành động cụ thể như thế nào: huấn luyện quân sĩ, tập dượt cung tên để có được quân đội hùng mạnh khiến cho con người giỏi như Bàng Mông, nhà nhà đều là Hậu Nghệ. Và phải hướng đến cái đích là chiến thắng oanh liệt vang dội có thể bêu được đầu Hốt Tất Liệt ở Cửa Khuyết, làm rữa thịt Vân Nam Vương ở Cảo Nhai. Đó không còn là những lời phân tích bàn bạc nữa mà đã trở thành những lời kêu gọi, khích lệ, cổ vũ, động viên vô cùng mạnh mẽ hướng tới đông đảo quân sĩ nhà Trần.  

Tinh thần trách nhiệm của ông còn thể hiện ở việc ông viết nên cuốn Binh thư yếu lược để cho các tướng sĩ rèn luyện. Đối với ông, yêu nước là phải có bổn phận giữ nước. Phải có hành động thiết thực cứu nước tầm binh pháp các thời để tạo nên bí quyết chống giặc, phá giặc. Trần Quốc Tuấn đã thể hiện lòng yêu nước và trách nhiệm của người chỉ huy công cuộc kháng chiến chống quân Nguyên. Chính lòng yêu nước mãnh liệt tinh thần trách nhiệm cao độ của ông đã đốt cháy lên ngọn lửa chiến đấu và chiến thắng trong lòng các tướng sĩ lúc bấy giờ.

Hình tượng Trần Quốc Tuấn trong bài Hịch tướng sĩ này cũng là hình tượng tiêu biểu của lòng yêu nước và căm thù giặc nói chung của toàn thể quân đội nhà Trần, toàn thể quân dân Đại Việt

Giải câu 1, 2 trang 30 SBT Ngữ văn 10 tập 2. Anh [chị] hãy phân tích đoạn trích và làm sáng tỏ Trần Quốc Tuấn là con người tài đức vẹn toàn.

1. Anh [chị] hãy phân tích đoạn trích và làm sáng tỏ Trần Quốc Tuấn là con người tài đức vẹn toàn.

Trả lời:

Trần Quốc Tuấn là người anh hùng dân tộc, tài cao, đức trọng.

- Ông là vị tướng tài ba mưu lược có tầm nhìn xa rộng :

+ Ông tâu trình vua về cách dùng binh và thượng sách giữ nước : "[...] Nó cậy trường trận, ta dựa vào đoản binh. Dùng đoản [binh] chế trường [trận] là sự thường của binh pháp. [...] Xem xét quyền biến, như đánh cờ vậy, tuỳ thời tạo thế, có được đội quân một lòng như cha con thì mới dùng được. Vả lại, khoan thư sức dân để làm kế sâu rễ bền gốc, đó là thượng sách giữ nước vậy".

+ Trần Quốc Tuấn từng soạn sách Binh gia diệu lí yếu lược để dạy các tì tướng, sưu tập binh pháp các nhà thành quyển Vạn Kiếp tông bí truyền thư.

+ Ông là người biết chiêu hiền đãi sĩ. Môn khách của ông nhiều người giỏi chính sự và nổi tiếng về văn chương.

- Trần Quốc Tuấn là người có đức độ lớn lao :

+ Phẩm chất nổi bật nhất ở ông là tấm lòng trung quân ái quốc. Phẩm chất ấy càng ngời sáng khi ông phải giải quyết những mối mâu thuẫn giữa hiếu và trung, giữa tình nhà và nợ nước, ông đã đặt trung lên trên hiếu, nợ nước trên tình nhà. Hay nói cách khác, với Trần Quốc Tuấn thì hiếu với nước, với dân mới là đại hiếu. Trước lời cha dặn : "Con mà không vì cha lấy được thiên hạ thì cha dưới suối vàng cũng không nhắm mắt được", ông "để điều đó trong lòng, nhưng không cho là phải". Khi vận nước ở trong tay, ông vẫn một lòng trung nghĩa với vua Trần. Thái độ, hành động của Trần Quốc Tuấn "cảm phục đến khóc", "khen ngợi" Yết Kiêu, Dã Tượng, "rút gươm kể tội", "định giết Trần Quốc Tảng càng tôn lên tấm lòng trung nghĩa của ông.

+ Lòng yêu nước của vị tướng anh hùng thể hiện qua câu nói đầy dũng khí: "Bệ hạ chém đầu tôi trước rồi hãy hàng". Tư tưởng thân dân của bậc lương thần thể hiện ở chủ trương "khoan thứ sức dân", ở việc chú trọng tới vai trò, sức mạnh đoàn kết toàn dân. Là Thượng quốc công, được vua trọng đãi rất mực nhưng ông luôn kính cẩn, khiêm nhường "giữ tiết làm tôi", người đời ai cũng ngưỡng mộ, giặc Bắc phải nể phục.

2. Vì sao có thể nói Đại Việt sử kí toàn thư là tác phẩm lịch sử nhưng đậm chất văn học ? [Gợi ý : nghệ thuật kể chuyện, lựa chọn tình tiết, xây dựng nhân vật,...]

Trả lời:

Qua đoạn trích Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn, có thể thấy Đại Việt sử kí toàn thư là tác phẩm lịch sử nhưng đậm chất văn học.

a] Tác phẩm lịch sử: Thể hiện ở nội dung phản ánh chân thực những sự kiện, những nhân vật, những tình tiết có thực trong đời sống dân tộc Việt Nam từ thời Hồng Bàng cho đến khi Lê Thái Tổ lên ngôi.

b] Đậm chất văn học : Tác giả đã thể hiện hình tượng nhân vật lịch sử Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn qua những mẩu chuyện lịch sử với nghệ thuật kể chuyện và những tình tiết, sự kiện hấp dẫn, với nghệ thuật khắc hoạ tính cách nhân vật khá sắc nét, sống động.

- Tác giả kể về nhân vật lịch sử nhưng không đơn điệu theo trình tự thời gian :

+ Từ việc sao sa như điềm báo ứng Hưng Đạo Đại Vương ốm nặng, tác giả ngược dòng thời gian cho người đọc biết Hưng Đạo Đại Vương là ai, hoàn cảnh xuất thân như thế nào, tài mạo ra sao, có những sự việc nào đáng chú ý trong đời.

+ Tiếp đến, nhà viết sử trở về với dòng sự kiện đang xảy ra, nói về việc Trần Quốc Tuấn qua đời.

+ Sau đó, tác giả nhắc lại công lao, đức độ của Trần Quốc Tuấn để gián tiếp giải thích những danh hiệu tôn quý mà ông được vua phong tặng.

Cách kể chuyện này vẫn mạch lạc, khúc chiết, giữ được tính lôgic của những câu chuyện nhưng vẫn sinh động, hấp dẫn, có tác dụng làm nổi bật chân dung nhân vật.

- Tác giả thường đan xen những lời nhận xét, đánh giá của mình vào giữa những đoạn văn tự sự làm cho lời kể không khô khan, lại có thể định hướng người đọc.

- Để khắc hoạ phẩm chất, tính cách Trần Quốc Tuấn, tác giả đặt nhân vật vào những tình huống có thử thách và trong nhiều mối quan hệ, lựa chọn những chi tiết nghệ thuật tiêu biểu, có ý nghĩa.

+ Những tình huống có thử thách là tình huống mâu thuẫn giữa trung và hiếu, giữa cha và con ; tình huống giặc kéo sang, nhà vua thử lòng Trần Quốc Tuấn. Qua những thử thách này, tấm lòng trung quân ái quốc của bậc đại anh hùng càng được bộc lộ rõ.

+ Hình tượng Trần Quốc Tuấn được xây dựng trong nhiều mối quan hệ. Mỗi mối quan hệ bộc lộ một hoặc nhiều phẩm chất cao đẹp ở nhân vật. Quan hệ với nước thể hiện lòng ái quốc, sẵn sàng quên thân vì nước; quan hệ với dân thể hiện tấm lòng thương dân, trọng dân ; quan hệ với tướng sĩ dưới quyền thì tận tâm dạy bảo, tiến cử người hiền tài ; quan hệ với con cái thì nghiêm khắc giáo dục ; với bản thân thì khiêm tốn, giữ vững đạo trung;... Chính những điều này đã làm nên tính chất đa dạng nhưng nhất quán trong tính cách của nhân vật.

+ Khi khắc hoạ tính cách Trần Quốc Tuấn, tác giả lựa chọn những chi tiết nghệ thuật đặc sắc, tiêu biểu, có ý nghĩa. Ví dụ chi tiết lúc sắp mất, An Sinh Vương Trần Liễu cầm tay Quốc Tuấn giối giăng : "Con mà không vì cha lấy được thiên hạ thì cha dưới suối vàng cũng không nhắm mắt được". Trần Quốc Tuấn ghi để điều đó trong lòng, nhưng không cho là phải. Từ chi tiết tiêu biểu này, người kể dẫn sang những chi tiết nghệ thuật khác :

  • Khi vận nước ở trong tay, quyền quân quyền nước đều do ở mình, Trần Quốc Tuấn đem lời cha dặn nói với gia nô là Dã Tượng và Yết Kiêu. Trước lời can ngăn của hai người, Quốc Tuấn "cảm phục đến khóc" và hết lời khen ngợi họ.
  • Một hôm Trần Quốc Tuấn vờ hỏi Hưng Vũ Vương: "Người xưa có cả thiên hạ để truyền cho con cháu, con nghĩ thế nào ?". Trước lời can ngăn của Hưng Vũ Vương : "Dầu khác họ cũng còn không nên, huống chi là cùng một họ ! - Quốc Tuấn ngầm cho là phải".
  • Quốc Tuấn đem chuyện lời dặn của Trần Liễu hỏi người con thứ là Hưng Nhượng Vương Quốc Tảng. Quốc Tảng khuyên ông nên làm theo Tống Thái Tổ "thừa cơ dấy vận nên có được thiên hạ", Hưng Đạo Vương đã rút gươm kết tội Quốc Tảng là "tên loạn thần", "đứa con bất hiếu" và định giết Quốc Tảng. Hưng Nhượng Vương phải khóc lóc xin chịu tội thay, Quốc Tảng mới được tha. Quốc Tuấn còn dặn Hưng Vũ Vương: "Sau khi ta chết, đậy nắp quan tài đã rồi mới cho Quốc Tảng vào viếng".

Như vậy, tác giả đã lựa chọn một chi tiết nghệ thuật tiêu biểu, từ đó dẫn đến nhiều chi tiết nghệ thuật khác, tất cả đều được xâu chuỗi lại, có tác dụng làm nổi bật tính cách Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn.

Sachbaitap.com

Báo lỗi - Góp ý

Bài tiếp theo

Xem lời giải SGK - Soạn văn 10 - Xem ngay

>> Học trực tuyến Lớp 10 tại Tuyensinh247.com, Cam kết giúp học sinh học tốt, hoàn trả học phí nếu học không hiệu quả.

Xem thêm tại đây: Soạn bài Hưng Đạo đại vương Trần Quốc Tuấn

Video liên quan

Chủ Đề